Redüktör nedir?

Bir mekanizma tarafından döndürülen şaftın devrini küçültmek veya büyütmek için kullanılan dişli tertibatı.

Dişli kutusu adı da verilen redüktör, devri sabit elektrik motoru, benzinli motor, dizel motoru gibi sürücülerden değişik devirlerde dönme hareketi elde etmek üzere motor çıkış şaftına bağlanır. Redüktör için en yaygın örnek otomobil vites kutusudur. Yokuşta ve otomobil yüklü iken motorun zorlanmadan iş yapmasını sağlamak için motor devri redüksiyon dişlileriyle en alt seviyeye düşürülür.

Redüktör giriş şaftı ile çıkış şaftı gücün devirle ilişkisi, dişli çarklarda bulunan diş sayısı, çarkların çapı ve redüktör mekanik düzenlemesine bağlı olarak değişir. Güçle devir arasındaki irtibat yaklaşık bir ifade ile p 1 /P 2 = k. n 2 /n 1 kabul edilebilir. Burada oran sabiti; P 1 giriş gücü; P 2 çıkış gücü; n 1 giriş devri; n 2 çıkış devridir.

Bu bağıntıya göre çıkış devri düşürülünce, giriş devri ve gücü sabit olduğu için çıkış gücü artar. Çıkış devir sayısı yüksek redüktörler de vardır. Dişçi koltuklarında diş oymak maksadı ile kullanılan dişli kayışlı redüktörler, elektrik motor devrini 10-15 kat arttırabilirler. Redüktörler, hız ve iletecekleri güçlere göre çeşitlilik arz ederler. Hız değiştirme miktarı 7:1 oranını geçmeyen durumlarda redüktör olarak kayış kasnak donanımı kullanılır.

Hız değiştirme miktarı 10:1 oranını geçmediği durumlarda dişli zincir donanımı kullanılır. Daha büyük oranlar için tamamen dişli donanımlı redüktörler kullanılır. Dişli redüktör tipleri arasında: Pinyon ve dişli donanımı; pinyon ve iç dişli donanımı; pinyon ve planet mekanizmalı dişli donanımı; helisel çok dişli donanımı; sonsuz dişli ve dişli donanımı; özel hipoid ve spiral pinyon ve dişli donanımı sayılabilir. Bunlardan pinyon ve planet dişli donanımında düşürme oranında 10.000’e kadar ulaşılabilir.

Redüktörlerin (dişli kutularının) fiziksel özellikleri

Redüktörlerin (dişli kutularının) fiziksel bileşenleri, bir redüktör (dişli kutusu) çeşidinden diğerine değişiklik gösterir. Çoğu redüktörler (dişli kutuları), demir, alüminyum,  pirinç gibi çelik malzemelerden imal edilmiştir. Diğer redüktör (dişli kutuları) çeşitlerinden farklı olarak, düz dişli redüktörler (dişli kutuları), örneğin polikarbonat veya naylon gibi plastik ile yapılabilir.

Pas, korozyon redüktör gövdesine ve hijyenik ortama uyumlu olabilmesi için paslanmaz malzeme kullanılarak paslanmaz redüktörleryapılmaktadır. Düz dişli  kutuları (redüktörler) genellikle düşük hızın yeterli olduğu uygulamalarda kullanılır. Helis Dişli Redüktörler daha yüksek performanslar için imal edilmektedir.Redüktör üretim gereksimine göre farklı imalat şekillerinde imal edilirler. En yaygın redüktör imalat şekli döküm olarak yapılan imalattır.

Döküm olarak imalat şekli, imal edilecek redüktör miktarı çok ise tercih edilen bir yöntemdir. hem ekonomik, redüktör çalışma sesini düşürmesi, rijit olması gibi avantajları vardır. Diğer imalat şekili ise  kaynak konstruksiyon şeklinde olan imalattır. İmalat şekli ve yapısından dolayı kaynak konstrüksiyon genel olarak daha hafif dış etkilere karşı daha dayanıklı bir imalat şeklidir. Kaynak konstrüksiyon tavlama yapıldıktan sonra kullanılması daha iyi sonuçlar sağlamaktadır. Redüktör nedir sorusunun cevabı yukarıdaki redüktör hakkındaki bilgiler ışığında açıklanmıştır.

Son eklenenler